,,Nie jestm podatny na żadne życzenia, systemy, nie podporządkuję się żadnej tendencji, nie mam programu ani stylu, ani pretensji. Lubię niepewność, nieskończoność i permanentną nieograniczoność” – mówił o sobie samym i o swojej sztuce Gerhard Richter obchodząc osiemdziesiąte urodziny w 2012 roku. Dzisiaj ma 94 lata i sześć pełnych dekad twórczości artystycznej, którą w dalszym ciągu kontynuuje. Różnorodność poczynań artystycznych niemieckiego artysty uhonorowała retrospektywna ekspozycja prezentowana przez Fondation Louis Vuitton w Lasku Bulońskim pod Paryżem.
Gerhard Richter to malarz zaliczany do klasyków, badający na początku swojej kariery relacje między malarstwem a fotografią, aby w latach późniejszych zacząć wprowadzić na wskroś nowoczesny sposób abstrakcję. Równocześnie reinterpretując różne gatunki sztuki, takie jak portret, pejzaż, martwa natura bądź malarstwo historyczne. A wszystko po to, aby począwszy od 2017 roku całkowicie poświęcić się rysunkowi. Niemiecki artysta upodobał sobie pracę twórczą w atelier. Pracowni miał kilka: w Dreźnie, w Dusseldorfie i w Kolonii. Dostosowywał przestrzeń do dzieł, które miały w nich ujrzeć światło dzienne. Nie można zapominać, iż tworzył obrazy o zróżnicowanych wymiarach, nie posługując się modelem.
Filtrowanie to jego nieodłączna metoda. Służy mu ona do zamiany rysunku, fotografii w inny, autonomiczny i niezależny obraz. Jego abstrakcje to dzieła o wielkim formacie. Element przypadku podczas kreacji jest w nich częstym gościem. Tak się zespala siła ekstremalnej refleksji z użyciem narzędzi i materiałów, którymi artysta pracuje. Niemiecki artysta jest mistrzem łączenia technik i sugestywnych obrazów, zabawy kolorem nadającym jego dziełom zmieniający się klimat i nastrój od romantycznego jak małe pejzaże do niepokojącego wręcz kasandrycznego, jak obrazy opowiadające o tragizmie historii XX wieku, Historii Shoah.
Kolekcja obrazów Richtera, rozmieszczona w jedenastu sekcjach, ukazała dzieła powstałe od 1962 do 2024 roku. Na podparyskiej wystawie znalazły się prace będące efektem zafascynowania fotografią i twórczością mistrzów Renesansu. Stąd pierwsze abstrakcje zatytułowane Konstrukcje, serie malarstwa inspirowane wydarzeniami w Niemczech, z lat działalności Frakcji Czerwonej Armii (zwanej też Grupą Baader-Meinhof), oraz cykl poświęcony rodzinie i malarskie elegie.
Artysta urodził się w 9 lutego 1932 w Dreźnie. Dorastał w Reichenau (obecnie Bogatynia) na Dolnym Śląsku. W jego rodzinie nie zabrakło powiązań z niemiecką III Rzeszą i partią nazistów. Drezno, miasto pod zarządami komunistów, opuścił w 1961 roku osiedlając się w Düsseldorfie. Nominacja na profesora w tamtejszej Staatliche Kunstakademie przyszła w 1971, a w kanadyjskim Halifaxsie w 1978. Był trzykrotnie żonaty. Obecnie na stałe pracujey w Kolonii. Honorowany jest na całym świecie. Przyjaźni się z Konradem Fischerem i Sigmarem Polke. Jest on autorem witraży z katedry w Kolonii, i czteroczęściowej fotograficznej instalacji Birkenau (937E), eksponowanej przy użyciu czterech szarych luster w budynku pamięci, w Oświęcimiu. Inauguracja miała miejsce 9 lutego 2024 roku.
Ekspozycja w Fondation Louis Vuitton, porządkując chronologicznie i tematycznie dokonania niemieckiego artysty, pomogła uchwycić napięcie, jakie daje się zauważyć pomiędzy figuratywnymi i abstrakcyjnymi obrazami Gerharda Richtera.
Anna SOBOLEWSKA
Anna Sobolewska – urodziła się w Białymstoku. Studiowała pedagogikę w Krakowie. Współpracowała między innymi z paryską Galerią Roi Doré i ukazującymi się we Francji czasopismami: „Głos Katolicki” i „Nasza Rodzina”. W roku 2015 w Éditions Yot-art wydała książkę Paryż bez ulic. Jocz, Niemiec, Urbanowicz i inni. Od ponad trzydziestu lat mieszka w Paryżu.
Recogito, rok XXVII, luty 2026